Specerijen

Het bijzondere, fotogenieke uiterlijk van onze groenten geeft ze gelukkig geen groot ego. Want in onze potjes delen ze de spotlights van markten en delicatessenzaken met specerijen. Een ingrediënt dat onze fascinatie heeft. Dat zoveel aspecten heeft: historisch, cultureel, smaak en zelfs medicinaal. Natuurlijk zijn wij geen artsen en we zouden niet willen claimen dat het lekkers in potjes medicinaal is. Wel vinden wij het gaaf om al die kanten te belichten, verder te onderzoeken en wat we al doende leren, te delen.

De tijdlijn voor de specerijenhandel is nog in ontwikkeling, van de rest: geniet u alvast!

Cayennepeper

Wat is het?
Cayennepeper is in feite een gedroogde Spaanse peper, vermalen voor in de keuken. Naar verluid is cayennepeper vernoemd naar Cayenne, de hoofdstad van Frans Guyana.

Picture 1

Hoe smaakt het?
Warmpjes, zouden wij zo zeggen. Verschillende specerijenproducenten gebruiken verschillende pepermixen om hun cayennepeper te maken.  Smaak en intensiteit van smaak kunnen dus verschillen. Daarom zijn die verpakkingen waaraan je niet kunt snuffelen ook zo lastig! Welke mix je ook hebt, karakteristiek van cayennepeper is dat het vrij scherp is. Dus niet uitschieten is altijd een goed idee.

Wat doet het?
Spicing it up! Dat is wat cayennepeper doet. Maar er is meer! Zo meldt Verstegen op de site dat cayennepeper een hoog vitamine c gehalte heeft en vind je bij een zoektocht op google van alles over de helende krachten die aan cayennepeper worden toegedicht. In de Chinese geneeskunde worden aan cayennepeper ook antiobiotica kwaliteiten toegeschreven.

Tip: peperplanten kun je ook prima zelf groeien in je tuin of op je balkon. Te krijgen op de markt of bij een tuincentrum.

Chilipeper

Wat is het?

www.pepernieuws.nl

www.pepernieuws.nl

Geloof het of niet, maar chilipeper is eigenlijk een paprika. Soort van dan. Dit bijzondere lid van de nachtschadefamilie is een van de oudste landbouwgewassen ter wereld: het schijnt al vanaf 7000 voor Christus in Mexico gebruikt te zijn. Met Columbus kwam het mee naar Europa, maar dat was eigenlijk een foutje want de beste man was op zoek naar zwarte peper…

Hoe smaakt het?
Heet. In diverse gradaties. Hoe heet een peper is, kun je zien op de  eigen schaal voor heetheid: de Scovilleschaal. Hoe heet de peper objectief gemeten is, is natuurlijk nog niet hoe hij bij u binnenkomt. Voor sommige mensen is een beetje heet genoeg om kleffe oksels te krijgen, anderen hebben pas bij een peper die ergens halverwege die Scoville schaal zit het idee dat er wat smaak aan zit. Zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel smaken!

Wat doet het?
Het verwarmt. Maakt heet(er). De heetheid prikkelt huid en slijmvliezen, voert de productie van speeksel en maagsap op. En zorgt dat je gaat zweten, een indicatie dat je lichaam meer warmte aan maakt. Er zijn wat tegenstrijdige geluiden over wat chilipepers doen voor het opjutten van de stofwisseling: het ene onderzoek zegt van wel, het ander spreekt dat tegen. In diezelfde lijn is het nog niet wetenschappelijk aangetoond of capsaïcine nou helpt tegen kanker of het juist veroorzaakt.

Tip: echt eens alles over chilipepers horen? Volg dan de Westlandpepperboys via Facebook of via hun blog waar ze regelmatig heet nieuws publiceren!

Gember

Wat is het?
Picture 18Gember is een wortel. Aan de bovenkant is het een rietachtig gebeuren, aan de onderkant groeit het lekkers dat in diverse van onze potjes zit. En met een stuk gember kun je ook zelf naar verluidt gember proberen te kweken.

Hoe smaakt het?
Ja, da’s nou een goede vraag. Gember smaakt aan de ene kant een beetje zoetig, terwijl het tegelijkertijd pittig, scherp en doordringend is. Let wel: we hebben het hier over verse gember. Gember ingemaakt in siroop is overheersend zoet en gemberpoeder gemaakt van gedroogde gemberwortel smaakt weer anders.

Wat doet het?
De oude Grieken gebruikte gember al als ingrediënt voor brood. Dat gemberbrood werd vaak cadeau gedaan en werd gebruikt als een gebaar van respect. In de Chinese geneeskunde worden aan gember verwarmende eigenschappen toegedicht en wordt het bijvoorbeeld gebruikt tegen aandoeningen als verkoudheid, malaria en reuma. In de Middeleeuwen werd het genoemd als kalmerend middel bij maagstoornissen. Een kalmerend middel dat in de Middeleeuwen overigens net zoveel waard was als zwarte peper. Alstublieft. Het is dus met recht een wonderbaarlijke wortel!

Kaneel

Wat is het?
Picture 22Kaneel is boomschors. Van de kaneelboom, die altijd groen is en tot een meter of 6 hoog kan groeien. Maar de meeste kaneeltelers schijnen aardig te snoeien waardoor het er meer als een struik uit ziet. Om kaneel te krijgen, worden de takken van de kaneelboom afgehakt als ze een meter of 2 lang zijn. De takken worden in dunne reepjes gesneden en de bast wordt eraf gehaald. Die rolt vanzelf op tijdens het drogen et voila, zie daar, uw kaneelstokje! Kaneel groeit op diverse plekken in de wereld: de boom vertoeft graag aan de kust in een tropisch klimaat. Tja, wie niet he? Verschillende specerijenverkopers halen hun kaneel uit verschillende gebieden en dus verschilt de smaak van kaneel ook. Lekker proeven en snuffelen dus aan verschillende stokken!

Hoe smaakt het?
Zoet, tikkie houtig (niet verrassend) en ook een beetje pittig. Verse kaneel smaakt weer anders dan gedroogde en gemalen kaneel, hoewel de smaken daarvan dichter bij elkaar liggen dan bijvoorbeeld bij verse gember en gedroogde gember het geval is.

Wat doet het?
In de Chinese geneeskunde staat kaneel als verwarmend te boek. In de Arabische wereld wordt kaneeldrank gedronken als het koud is. En er worden antisceptische, adstringerende, kramwerend en – niet onbelangrijk! – anti-winderigheidswerkingen aan toegekend. Uitwendig schijnt kaneel goed te werken bij tandvleesontstekingen.

Komijnzaad

Wat is het?
Picture 30Komijn is een zaadje, een vrucht eigenlijk, van een plantje met dunne, lange stengeltjes. Die stengeltjes kunnen zo’n 30 cm hoog worden en hebben zelfs bloemetjes: lila of wit. Het plantje groeit graag in Iran, Syrië, India en Turkije. Oftewel: het is een liefhebber van het Middellandsezee klimaat. En weer zeggen wij: wie niet, wie niet?

Hoe smaakt het?
Oef, hoe omschrijven dat nou goed? Een tikkie anijsachtig haast. Warm, kruidig. Het schijnt vaak verward te worden met karwijzaad maar dat heeft echt een onderscheidende smaak en is ook nog veel sterker van smaak. Qua uiterlijk lijken ze wel ernstig veel op elkaar, dus even goed snuffelen en op de etiketten letten!

Wat doet het?
Romeinen dichtten heeeel bijzondere kwaliteiten toe aan komijn. Ze gebruikten het naar verluidt in plaats van peper, als broodbeleg (eh?) en in liefdesdrankjes omdat ze ervan overtuigd waren dat komijn zorgde voor een trouwe partner. In de oudheid werd het tegen van alles gebruikt: slapeloosheid, insektenbeten, geheugenverlies, astma, verstopping in de darmen…Het liep nogal uiteen. In de Chinese geneeskunde en in toenemende mate ook in het westen wordt erkend dat komijn helpt voor een betere spijsvertering en dat het als antioxidant werkt.

Korianderzaad

Wat is het?
Picture 33Koriander (het blad, dat de Amerikanen cilantro noemen) en het korianderzaad komen van dezelfde korianerplant. Een bijzondere plant waarvan alle delen eetbaar zijn. De bladen en de zaadjes hebben een sgnificant andere smaak.

Hoe smaakt het?
Korianderzaad smaakt warm, kruidig en is niet zo “zeepachtig” als de smaak die korianderblad nog wel eens kan hebben. De zaden geven een geweldige smaakt aan chutneys en relishes, maar vrolijken ook curry’s op.

Wat doet het?
Koriander al in de Bijbel wordt genoemd.  In het Oude Egypte werd het gekweekt omdat men dacht dat het potentie-verhogend werkte. In de hangende tuinen van Babylon groeide het vanwege de specifieke geur. In combinatie met korianderzaad schijnt komijn mits getrokken in warm water de opbouw van darmgassen tegen te gaan. Aan het blad worden meer geneeskrachtige werkingen toegedicht dan aan het zaad.

Knoflook

Wat is het?
Picture 35Het is een familielid van ui en bieslook, deze ondergrondse bol. Deze drie slaan allemaal hun energie in een bol op in de winter zodat ze in de lente de versneller aan kunnen zetten met groeien en bloeien.

Hoe smaakt het?
Voor de goede orde: wij hebben het hier over knoflooktenen. Het verse spul. Dat scherp smaakt en een berucht geurspoor trekt. Maar o, ooo zo lekker is en zo doet denken aan de Mediterranee!

Wat doet het?
Wat doet het niet?, vragen wij ons haast af. De Talmoed roept erover: “Eet regelmatig knoflook, het heldert de geest op, versterkt de mannelijkheid en verdrijft darmparasieten!“, en ook de Bijbel en de Koran noemen knoflook. In het oude Egypte schijnen de arbeiders tonnen knoflook te hebben gekregen omdat het goed was tegen alle kwalen en het de spieren versterkte. Dat geloofden de Romeinen ook, en hoewel Russel Crowe in Gladiator op niets kauwt, hadden de echte vechters vaak een flinke knolookbite in het smoeltje voor het gevecht. In de Middeleeuwen werd gedacht dat knoflook vampieren, duivels en heksen weghield – wie houdt het niet weg, horen wij u denken – en dat het zou beschermen tegen de pest. In de huidige westerse wereld is inmiddels bewezen dat knoflook bloeddruk verlagend werkt alsmede cholesterolverlagend. Het wordt ook gebruikt als afrodisium en in Rusland wordt het wel het penicilline van de armen genoemd. Wij roepen: hoera voor deze prachtbol! Waar hele boeken over geschreven zijn, dus neem dit korte stukje als intro en leef u uit in de echte literatuur!

Tip: wil je zelf knoflook kweken? Onthou dan dat kleine teentjes knoflook kleine bolletjes geven. Hou je van die grote stevige tenen, stop dan zo’n teen de grond in!

Mosterdzaad

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

 

Nootmuskaat

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

Piment

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

 

Selderijzaad

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

Turmeric (kurkuma/geelwortel)

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

 

Vanille

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

Venkelzaad

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

Zout

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

 

Zwarte peper

 

Wat is het?

Hoe smaakt het?

Wat doet het?

 

Ook gefascineerd geraakt door dit beetje dat wij over specerijen op deze site kunnen vertellen? Door onder andere deze boeken hebben wij veel geleerd:

Spices – Fabienne Geambrelle, uitgeverij Flammarion. Een prachtige uitgave die twee boeken combineert: een over de geschiedenis van specerijen en een over de smaak ervan.

Spices; the history of a temptation – Jack Turner, Harper Collins Publishers

Kruiden en specerijen atlas – Albert Coenders, Sarah Garland, Sanderijn Houtsma, Uitgeverij Trendboek

Healing with whole foods; Asian traditions and modern nutrition – Paul Pitchford, North Atlantic Books

En natuurlijk kun je op internet verder lezen! Wat ideetjes:

How the search for flavors influence our world – Yale University

The history of spices as the history of trade – The Economist

Spice and silk routes (en als je dan toch googeld: geniet van het avontuur door ook de wierookroutes erbij te betrekken!)

De zoektermen “spices” and “cooking with spices” leveren je een eindeloze hoeveelheid recepten op om mee te experimenteren. Eet smakelijk!

 

 

 

 

Social Share Toolbar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *